Zelfzorg
Diarree op reis: wat kan je doen?
Als je op reis gaat, wil je meer zien dan de binnenkant van toiletten. Toegegeven, die kunnen heel mooi zijn en soms zelfs kunstzinnig ingericht, maar toch vertrok je daarvoor niet op vakantie. Nee, je wil uren rondkijken, rondstappen, flaneren, de zon opsnuiven... En wat je dan wel kan missen, is reizigersdiarree. Die vervelende aandoening die je aan de pot kluistert, terwijl buiten het avontuur wenkt.
Wat is reizigersdiarree?
Reizigersdiarree is losse, waterige stoelgang die opkomt op reis of kort na je terugkeer uit het buitenland. Vaak loop je het op in een land met beperkte hygiënische omstandigheden.
Van reizigersdiarree kan je je heel erg ziek voelen. Naast waterige stoelgang kan je last hebben van buikpijn, verminderde eetlust, een opgeblazen gevoel, misselijkheid, spierpijn of hevige krampen. In ernstige gevallen heb je koorts. Soms zit er bloed of slijm in je stoelgang.
Meestal gaat reizigersdiarree na drie tot vijf dagen vanzelf voorbij, maar als het je op vakantie treft, is het geen pretje. De voornaamste verwekkers zijn bacteriën, maar ook virussen of parasieten kunnen diarree veroorzaken.
Hoe kan je reizigersdiarree voorkomen?
- Was je handen met zeep of een alcoholhoudend ontsmettingsmiddel na elk toiletbezoek én voor het eten.
- Eet alleen gekookt voedsel en vruchten die je zelf geschild hebt.
- Drink water uit gesloten flessen of dranken die vooraf zijn gekookt.
Voorkomen is beter dan genezen, dus let op met:
- streetfood
- salades met mayonaise en voedingsmiddelen die ei bevatten
- onvoldoende doorbakken vlees, vis of andere zeevruchten, koud of lauw opgediend
- koude vleesgerechten
- fruit en groenten die je niet kan wassen of schillen
- koude nagerechten
- onverpakte melk, room, roomijs, boter of roomkaas
- kraantjeswater en ijsblokjes in frisdranken
Wat als er geen zuiver water in de buurt is?
Kan je niet aan zuiver water raken? Probeer het water dan te desinfecteren door het vijf minuten te koken, zelfs op grotere hoogte waar water kookt bij temperaturen onder 100 graden Celsius.
Chemisch desinfecteren kan ook. Dat doe je door twee druppels 5%-jodiumoplossing toe te voegen aan een liter water. Vervolgens wacht je een halfuur. Om de smaak van je water nadien te verbeteren, kan je thiosulfaat toevoegen. Er bestaan ook waterzuiveringstabletjes. Tegenwoordig zijn er zelfs drinkflessen op de markt die water voor je filteren en ontdoen van onzuiverheden.
Wat kan je doen als je diarree hebt?
Eten en drinken
Voldoende vocht innemen (hydrateren) is essentieel
- Drink voldoende.
- Kies voor water, thee of bouillon.
- Neem regelmatig kleine slokjes.
Bij kwetsbare groepen, zoals ouderen of kinderen, of bij tekenen van uitdroging, kan het nuttig zijn om ORS aan het water toe te voegen. Dat is een zakje met een zoutoplossing die de opname van vocht bevordert. Daardoor blijft de zout- en vochtbalans in het lichaam in evenwicht. Je vindt het bij de apotheek. Je kan het eventueel zelf maken door één afgestreken theelepel zout en acht afgestreken theelepels suiker op te lossen in één liter proper water.
Eten mag, maar best wel telkens in kleine porties.
Medicatie
Er bestaan heel wat geneesmiddelen tegen diarree. De meeste bestrijden louter de symptomen en verkorten de ziekteduur niet. Vraag advies aan je arts of apotheker.
Loperamide (bijvoorbeeld Imodium®) wordt afgeraden. Gebruik deze medicatie zeker niet bij:
- kinderen jonger dan twaalf jaar
- koorts
- bloederige diarree
Antibiotica zijn in de meeste gevallen niet nodig, tenzij bij ernstige bloederige diarree en koorts. Soms is het te overwegen om antibiotica in je reisapotheek mee te nemen, bijvoorbeeld als je meer dan twee weken in risicogebieden zal verblijven. Bespreek dat met je huisarts.
Medicatie bij reizigersdiarree
- louter symptoombestrijdend
- verkorten de ziekteduur niet
- antibiotica enkel bij ernstige bloederige diarree en koorts
Wist je dat?
Werk je in de voedingsindustrie, de watervoorziening of de gezondheidszorg? Dan mag je niet gaan werken als je reizigersdiarree hebt.
Bestaat er een vaccin tegen reizigersdiarree?
Er bestaat geen vaccin tegen reizigersdiarree, maar wel tegen buiktyfus. Het wordt aanbevolen bij reizen langer dan drie weken naar India, Pakistan, Bangladesh, Nepal, de Malediven en Sri Lanka. Het is ook te overwegen bij reizen langer dan drie weken naar andere landen met een risico op buiktyfus, bijvoorbeeld landen in Noord- of West-Afrika.
Het vaccin werkt vanaf de derde week nadat je de spuit hebt gekregen. Vanaf dan ben je ongeveer drie jaar beschermd. Opgelet: het vaccin beschermt je niet volledig. Het blijft dus uiterst belangrijk om algemene hygiënische maatregelen te nemen. Heb je reisplannen? Bekijk dan met je huisarts welke vaccins nuttig zijn.
Vaccinatie tegen reizigersdiarree
- bestaat niet, wel vaccin tegen buiktyfus
- enkel indien je bestemming of reisduur het rechtvaardigt
- bescherming is niet 100%, hygiëne blijft belangrijk
Voedselvergiftiging
Krijg je plots diarree? Moet je ook overgeven of heb je hevige buikpijn? Dan is de kans groot dat je een voedselvergiftiging hebt opgelopen.
Een voedselvergiftiging is een maag-darminfectie die wordt veroorzaakt door voedsel te eten of water te drinken dat besmet is met bacteriën of virussen. Dat kan je niet alleen in het buitenland overkomen, maar ook thuis. Meestal krijg je binnen de vierentwintig uur symptomen.
Een voedselvergiftiging kan enkele uren tot enkele dagen aanhouden. Het belangrijkste advies is om te rusten en voldoende te drinken.
Wist je dat?
Bacteriën zitten in alle voedingsmiddelen, maar kunnen zich enkel onder bepaalde omstandigheden zo vermenigvuldigen dat ze ons ziek kunnen maken.
Hoe kan je voedselvergiftiging voorkomen?
- Laat voedsel niet te lang in de warmte staan. Bacteriën delen zich sneller op kamertemperatuur.
- Laat best niet meer dan twaalf uur tussen het bereiden en het eten van voedsel. Bewaar je eten in de tussentijd in de koelkast.
- Stel je koelkast in op zeven graden Celsius of lager. Vier à vijf graden Celsius is ideaal.
- Let goed op de houdbaarheidsdatum van voedingsmiddelen.
- Vermijd contact tussen rauwe voedingsmiddelen (bijvoorbeeld vlees bij het barbecueën) en voedingsmiddelen die klaar zijn voor consumptie.
- Was je handen regelmatig tijdens het koken, zeker als je met rauw vlees werkt.
- Werk hygiënisch en was vuil materiaal goed af. Gebruik niet dezelfde snijplanken en mesjes voor rauw vlees en groenten.
- Zorg dat gemalen vlees (zoals hamburgers of gehakt) volledig doorbakken is. Voor een gaaf stuk vlees (zoals een biefstuk) volstaat het om het aan de buitenkant goed te bakken.
- Wil je diepgevroren vlees ontdooien? Leg het de dag ervoor in de koelkast of warm het op in de microgolfoven. Bereid het vlees meteen erna.
- Was je handen met water en zeep: na elk toiletbezoek én voor je voeding bereidt.
- Je kookt beter niet voor anderen als je diarree hebt.